{"id":1906,"date":"2023-01-29T12:54:10","date_gmt":"2023-01-29T09:54:10","guid":{"rendered":"https:\/\/xn--trkoloji-65a.com\/?p=1906"},"modified":"2023-01-29T17:52:30","modified_gmt":"2023-01-29T14:52:30","slug":"ahmet-zeki-velidi-togan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/t\u00fcrkoloji.com\/?p=1906","title":{"rendered":"AHMET ZEK\u0130 VEL\u0130D\u0130 TOGAN"},"content":{"rendered":"<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/xn--trkoloji-65a.com\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/Screenshot-2023-01-29-at-12.52.18.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-1907\" width=\"150\" height=\"200\"\/><\/figure><\/div>\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p>Ahmet Zeki Velid\u00ee Togan, 10 Aral\u0131k 1890 tarihinde Ba\u015fkurdistan\u2019da, \u0130sterlitamak\u2019a ba\u011fl\u0131<br>K\u00fczen k\u00f6y\u00fcnde, varl\u0131kl\u0131 ve k\u00fclt\u00fcrl\u00fc bir ailede do\u011fdu. Babas\u0131 Ahmed\u015fah, annesi \u00dcmm\u00fclhayat<br>Han\u0131md\u0131r. Ailesi anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kadar\u0131yla hocazadelerdendi. Aile muhitini daha ziyade mollalar<br>z\u00fcmresi olu\u015fturuyordu. Annesinden Fars\u00e7a, babas\u0131ndan ise Arap\u00e7a \u00f6\u011frendi. Babas\u0131<br>Ahmet\u015fah, K\u00fczen\u2019de 150-200 kadar talebesi olan bir medrese y\u00f6netiyordu. Day\u0131s\u0131<br>Habibneccar ise \u00dctek\u2019te 300\u2019\u00fcn \u00fczerinde talebesi olan ba\u015fka bir medresenin sahibiydi.<br>S\u00f6ylendi\u011fine g\u00f6re, her ikisi de ders verdikleri gen\u00e7leri kendi imk\u00e2nlar\u0131yla okutan, varl\u0131kl\u0131 ve<br>hay\u0131rsever insanlard\u0131. Babas\u0131n\u0131n te\u015fviki ile Rus\u00e7a \u00f6\u011frendi. Hat\u0131rat\u0131nda belirtti\u011fi \u00fczere erken<br>ya\u015fta bu \u00fc\u00e7 dili \u00f6\u011frenmi\u015f olmas\u0131, onun bilim yolculu\u011funda \u00f6nemli avantajlar\u0131ndan biri<br>olmu\u015ftur.<br><\/p>\n\n\n\n<p>B\u00fcy\u00fck amcas\u0131 Veli Molla\u2019dan Edige, Cirence, \u0130sao\u011flu Emet gibi destanlar\u0131 \u00f6\u011frenen Togan, tarihe ilgi duymaya ba\u015flad\u0131. Day\u0131s\u0131 Habip Neccar\u2019\u0131n medresesinde e\u011fitim ald\u0131. Onun liberal dini yakla\u015f\u0131mlar\u0131, ba\u011f\u0131ms\u0131z \u015fahsiyetinin geli\u015fmesinde etkili oldu. Yine day\u0131s\u0131n\u0131n y\u00f6nlendirmesiyle biyografi ve tarih kitaplar\u0131n\u0131 okumay\u0131 bu d\u00f6nemde sevdi. Habip Neccar, Kazanl\u0131 me\u015fhur \u00e2lim \u015eeh\u00e2beddin Merc\u00e2n\u00ee\u2019nin talebelerindendi. Ahmet Cevdet Pa\u015fa\u2019n\u0131n me\u015fhur eseri Tarih-i Cevdet\u2019i ba\u015fta olmak \u00fczere tarihle ili\u015fkili ciddi okumalar yapan biriydi.<br><\/p>\n\n\n\n<p>Togan o d\u00f6nemde, \u00f6zellikle \u0130stanbul\u2019dan gelen eserleri takip etti. O sadece J\u00f6n T\u00fcrk yazarlar\u0131 de\u011fil, yenilik vadeden t\u00fcm yakla\u015f\u0131mlar\u0131 okudu. Bir s\u00fcre sonra babas\u0131n\u0131n kendisini evlendirip k\u00f6y\u00fcnde imam (molla) yapma arzusunu \u00f6\u011frenmesi \u00fczerine tabiri caizse \u201cevden ka\u00e7arak Kazan\u2019a gitti. Kafas\u0131ndaki sorulara cevab\u0131, zaman\u0131n k\u00fclt\u00fcr merkezi olan Kazan\u2019da bulabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc. Paras\u0131zl\u0131ktan s\u0131\u011f\u0131nd\u0131\u011f\u0131 Kas\u0131miye Medresesinde e\u011fitimini tamamlad\u0131. Medrese e\u011fitimi s\u00fcrecinde yine \u0130smail Gasp\u0131ral\u0131 ba\u015fta olmak \u00fczere cedid hareketinin gazete ve dergilerini takip etti. Kazan\u2019da d\u00f6nemin me\u015fhur bilginlerinden, Sagay T\u00fcrk\u00fc Prof. N. F. Katanov ve \u00c7uva\u015f T\u00fcrk\u00fc N. A\u015fmarin ile tan\u0131\u015ft\u0131. B\u00f6ylece Togan, Kazan\u2019daki \u015earkiyat\u00e7\u0131lar muhitine girdi. Bir taraftan da Rus nihilist ve ink\u0131l\u00e2p\u00e7\u0131 fikirlerle ilgili kitaplar okudu. \u00d6zellikle<br>Katanov, onun hayat\u0131nda etkili bir yol g\u00f6sterici olarak b\u00fcy\u00fck rol oynad\u0131. 1910 k\u0131\u015f ders y\u0131l\u0131nda Kasimiye Medresesine \u201cT\u00fcrk Tarihi ve Arap Edebiyat\u0131 Tarihi Muallimi\u201d olarak tayin edildi.<br><\/p>\n\n\n\n<p>Togan, gen\u00e7lik y\u0131llar\u0131nda ele\u015ftirel akl\u0131n\u0131n ona sundu\u011fu perspektifler \u00e7er\u00e7evesinde ger\u00e7e\u011fi ararken, \u00e7evresi ba\u015fta olmak \u00fczere g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc tutucu dindarl\u0131\u011f\u0131n nas\u0131l bir cehalet ortam\u0131na neden oldu\u011funu anlad\u0131. Bu sebepten mezheplerin \u00fcst\u00fcnde, ger\u00e7ek ve saf bir \u0130slam anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n oldu\u011funu savundu. Bu s\u00fcre\u00e7te sadece Dozy, Renan, R. Draper ya da Schopnhaure\u2019\u0131 okumad\u0131. Ayn\u0131 zamanda \u0130bn Teymiye, \u0130bn Kayy\u0131m gibi selefi, Muhammet Abdu ve Ferit Vecdi gibi reformistler yan\u0131nda, gelenek i\u00e7inde derinle\u015ftirerek Gazali\u2019den \u0130bni R\u00fc\u015ft\u2019e, Biruni\u2019ye kadar pek \u00e7ok \u0130slam aliminin eserlerini okuyarak tetkik etti. Bu y\u0131llarda geleneksel M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011fa ve \u00f6zellikle de tasavvufa kar\u015f\u0131 olumsuz bir bak\u0131\u015f edindi.<br><\/p>\n\n\n\n<p>Togan, b\u00fcy\u00fck bir bilme ve \u00f6\u011frenme i\u015ftah\u0131na sahipti. Onun, din\u00ee konulardaki merak\u0131 ve aray\u0131\u015f\u0131 \u00fczerine okudu\u011fu El-Biruni\u2019nin el-\u00c2s\u00e2r el-B\u00e2qiye ismiyle tan\u0131nan kitab\u0131na ula\u015f\u0131m s\u00fcreci, buna bir \u00f6rnek say\u0131labilir. Kendi fikirlerini kritik etmek i\u00e7in din \u00e2limi Mansur Efendinin tavsiyesi ve Katanov\u2019un yard\u0131m\u0131 ile kitaba ula\u015ft\u0131. Leipzig\u2019de bas\u0131lan bu Arap\u00e7a kitab\u0131n giri\u015f k\u0131sm\u0131nda, Biruni\u2019nin hayat\u0131 ve eserleri hakk\u0131nda bilgi verilen 30-40 sayfal\u0131k mukaddime Almancayd\u0131. Bu durumda, eserin Arap\u00e7a k\u0131sm\u0131n\u0131 okuduktan sonra, Almanca k\u0131sm\u0131n\u0131 da okumak i\u00e7in Almanca \u00f6\u011frenmeye ba\u015flad\u0131.<br><\/p>\n\n\n\n<p>Zamanla tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 Ba\u015fkurt tarih\u00e7isi Murad Remzi\u2019nin yazd\u0131klar\u0131ndan etkilendi. B\u00f6ylece Tatar tarihini a\u015farak T\u00fcrk kavimlerinin tarihiyle derinden ilgilendi. \u0130lk eseri olan T\u00fcrk ve Tatar Tarihikitab\u0131n\u0131 1912\u2019de yay\u0131nlad\u0131. Bunun \u00fczerine Rusya\u2019dan Katanov ve Barthold, T\u00fcrkiye\u2019den Yusuf Ak\u00e7ura, Macaristan\u2019dan Arminus Vambery kendisini takdir eden yaz\u0131lar yazd\u0131lar. Ufa, Kazan, Petersburg, T\u00fcrkistan, Azerbaycan, T\u00fcrkiye ve Macaristan\u2019daki \u015farkiyat\u00e7\u0131 \u00e2limler taraf\u0131ndan kitab\u0131 takdir edildi. Bu vesileyle 1913\u2019te Kazan \u00dcniversitesinin Tarih ve Arkeoloji Cemiyeti taraf\u0131ndan kendisine fahri bir diploma verilerek, cemiyete \u00fcye olarak kabul edildi. Geni\u015f bir okuma yelpazesi olan Togan, bu \u00e7er\u00e7evede Barthold\u2019un T\u00fcrkistan tarihi hakk\u0131nda yazd\u0131klar\u0131n\u0131, Karamzin ve Solovyev\u2019in Rus tarihine ait kitaplar\u0131n\u0131, Frans\u0131z L\u00e9on Cahun\u2019un ve \u0130ngiliz tarih\u00e7isi Henry Howorth\u2019\u0131n T\u00fcrk ve Mo\u011fol tarihi hakk\u0131ndaki eserlerini okudu.<br><\/p>\n\n\n\n<p>Yaz\u0131n\u0131n devam\u0131 i\u00e7in bak\u0131n\u0131z: <a href=\"https:\/\/ataturkansiklopedisi.gov.tr\/bilgi\/ahmet- zeki-velidi-togan-1890-1970\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">https:\/\/ataturkansiklopedisi.gov.tr\/bilgi\/ahmet- zeki-velidi-togan-1890-1970\/<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ahmet Zeki Velid\u00ee Togan, 10 Aral\u0131k 1890 tarihinde Ba\u015fkurdistan\u2019da, \u0130sterlitamak\u2019a ba\u011fl\u0131K\u00fczen k\u00f6y\u00fcnde, varl\u0131kl\u0131 ve k\u00fclt\u00fcrl\u00fc bir ailede do\u011fdu. Babas\u0131 Ahmed\u015fah, annesi \u00dcmm\u00fclhayatHan\u0131md\u0131r. Ailesi anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kadar\u0131yla hocazadelerdendi. Aile muhitini daha ziyade mollalarz\u00fcmresi olu\u015fturuyordu. Annesinden Fars\u00e7a, babas\u0131ndan ise Arap\u00e7a \u00f6\u011frendi. Babas\u0131Ahmet\u015fah, K\u00fczen\u2019de 150-200 kadar talebesi olan bir medrese y\u00f6netiyordu. Day\u0131s\u0131Habibneccar ise \u00dctek\u2019te 300\u2019\u00fcn \u00fczerinde talebesi olan ba\u015fka&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-1906","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-turkologlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/t\u00fcrkoloji.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1906","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/t\u00fcrkoloji.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/t\u00fcrkoloji.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/t\u00fcrkoloji.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/t\u00fcrkoloji.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1906"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/t\u00fcrkoloji.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1906\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1908,"href":"https:\/\/t\u00fcrkoloji.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1906\/revisions\/1908"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/t\u00fcrkoloji.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1906"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/t\u00fcrkoloji.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1906"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/t\u00fcrkoloji.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1906"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}